Zamknij
Zamknij
Zamknij
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
fanpage facebook
Załóż firmę
CEIDG ostrzeżenie
Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa w Polsce
Bieg Pogórzanin

Historia

 

Najstarsze ślady zamieszkiwania przez ludzi terenów, na których dziś leży gmina oraz miejscowość Dubiecko, pochodzą z okresu neolitu. W roku 1953 znaleziono nad dawnym korytem Sanu 2 toporki neolityczne. Badania archeologiczne prowadzone w latach 1959 i 1964 na tzw. Grodzisku wykazały, że było Ono zamieszkałe w neolicie oraz w epoce brązu. Znaleziska monet rzymskich na terenie Dubiecka, poczynione zarówno w ostatnich, jak i w XIX wieku wydają się wskazywać na istnienie na tym terenie osadnictwa w czasach Imperium Romanum.

Wzdłuż Sanu, po obydwu jego stronach, od VIII wieku zaczęto zakładać grody, z których jeden położony na prawym brzegu rzeki, na terenie dzisiejszej wsi Wybrzeże, rozwinął się w późniejszą osadę Dubiecko. Nazwa miejscowości wywodzi się od ruskiego słowa "dub" (dąb) i powstała przypuszczalnie w związku z występowaniem w tej okolicy dużej ilości dębów. Przez minione stulecia nazwa miejscowości ulegała wielu zmianom, ale zawsze zbliżona była do dzisiejszej formy. W dokumentach z XIV i XV wieku występowała jako Dubeczko, Dubeczsko lub Dubyeczko.

Po raz pierwszy z nazwą Dubiecko, spotykamy się w akcie nadania tych ziem przez Kazimierza Wielkiego na rzecz niejakiego Jacka zwanego Słoneczko, w 1358 roku. Samo Dubiecko zostało nadane przez Władysława Jagiełłę 22 września 1389 roku wraz z trzema innymi wsiami, a mianowicie Iskanią, Stopnicą i Ruszelczycami Piotrowi Kmicie, kasztelanowi lubelskiemu, późniejszemu wojewodzie sandomierskiemu i krakowskiemu.

24 sierpnia 1407 roku staraniem Mikołaja Kmity (s. Piotra) Dubiecko uzyskało przywilej pozwalający na przekształcenie osady w miasto. Wraz z nadaniem praw miejskich związane było przeniesienie Dubiecka z prawego brzegu Sanu na lewy. Na prawym brzegu pozostała wieś zwana Ruskim Dubieckiem, a od końca XV wieku Ruską Wsią.

Miasto posiadało pięciu rajców (którzy wybierali spośród siebie burmistrza) oraz wójta i sześciu ławników. Herb Dubiecka odtworzyć można na podstawie wizerunków pieczęci miasta z XVI wieku. Przedstawiały one postać biskupa w infule, z pastorałem w lewej ręce, z prawą ręką wzniesioną do błogosławieństwa. Po bokach pieczęci znajdował się napis: „S civitatis DVBIECZKO". Do klucza dubieckiego należały następujące wsie: Nienadowa, Skuwierzowa, Iskań, Piątkowa, Zachutyń, Ruska Wieś, Połchowa, Słonne, Drohobycz i Śliwnica.

Przełom XV i XVI wieku był szczególnie nieszczęśliwy dla ziem sanockiej i przemyskiej. W roku 1498 Wołosi i Tatarzy spustoszyli te ziemie po Przeworsk i Kańczugę. Początek XVI wieku przynosi komplikacje w sprawie własności Dubiecka, do którego swe prawa rości wiele osób, które w jakiś sposób skoligacone są z rodem Kmitów. Ostatecznie spór o Dubiecko zakończył się korzystnie na rzecz Stanisława Stadnickiego. W międzyczasie (1524 r.) Tatarzy ponownie pustoszą ziemię sanocką i przemyską, a więc prawdopodobnie i Dubiecko. Stadniczy będąc zamożną rodziną starali się o rozwój swoich ziem w tym również Dubiecka, któremu staraniem Stanisława Stadnickiego nadano na dzień 14 września jarmark. Syn Stanisława, Stanisław Mateusz, „chcąc polepszyć Stan Miasta naszego Dubiecka y znacznie użytki tegoż mnożyć" nadał mieszkańcom i miastu szereg gruntów i stwierdził, że „na własny ich użytek Jatki rybne, handel Solny, folusz sukien..., wszelkie Domy Szynkowe tak w peryferii Miasta jako y na Około do Mieszkania Sposobne stawiające się, niemniey i Piwnicę pod Ratuszem już gotową do Szynków Wina, Miodu, Piw y wszelakich Wiktuałów - przewoźne zaś rzeczy tylko w czasie Jarmarku wolne będą" i wreszcie „Obywatelów rzeczonego Miasta naszego wszystkich od wszelkich robocizn y powinności uwalniamy. Sprzedaż wszelkich Produktów i wszelkiego handlu pozwalamy".

Pierwsza połowa XVI wieku to również kłopoty związane z parafią Dubiecką. Kolejni plebani podejrzewani są o łamanie celibatu, awantury, co nie wpływa pozytywnie na parafian. Stanisław Mateusz Stadnicki przyjmuje w roku 1551 luteranizm i sprowadza do Dubiecka dwóch kaznodziejów protestanckich, Jerzego Tobołkę i Andrzeja z Dynowa. Po interwencji biskupa Jana Dziaduskiego na miejsce dwóch poprzednich sprowadza innego kaznodzieję Wojciecha z Iłży. Wkrótce Stadnicki porzucił luteranizm i w roku 1555 przeszedł na kalwinizm. Oddalił Wojciech z Iłży i sprowadził do Dubiecka najpierw pastora Kaspra a potem znanego działacza i kaznodzieję Franciszka Stankara. Przy pomocy Stankara powstała tu szkoła innowiercza. Dawała ona wykształcenie teologiczne i gramatyczno-retoryczne o programie zbliżonym do szkoły w Pińczowie. Szkoła w Dubiecku reprezentowała dobry poziom i cieszyła się popularnością wśród szlachty. W roku 1563 zmarł protektor szkoły dubieckiej Stanisław Mateusz Stadnicki. Po jego śmierci szkoła wkrótce upadła. W roku 1580 nastąpił dział rodzinny i Dubiecko objął ostatecznie syn Andrzej Stadnicki, który usuną innowierców innowierców oddał kościół parafialny katolikom, a probostwo dał Andrzejowi Boboli autorowi kroniki, która dostarcza nam dziś sporo wiadomości o tym okresie.

W roku 1588 Dubiecko zmieniło właścicieli. Andrzej Stadnicki sprzedał je wraz z zamkiem Stanisławowi Krasickiemu kasztelanowi przemyskiemu. Dochody jakie przynosiły mu posiadane starostwa (bolimowskie, lubomelskie i solińskie) pozwoliły na budowę zamku w Krasiczynie, Krasiczynie także na rozbudowę zamku w Dubiecku. Krasicki dba o miasto. W roku 1590 Zygmunt III zezwala „zaprowadzić" jarmark na dzień 25 stycznia. W Dubiecku kwitnie rzemiosło, jest: 4 tkaczy, 3 szewców, 3 kowali, 1 garncarz, 1 bednarz, 1 krawiec, 1 kuśnierz, 2 prasołów (sprzedawców soli), 2 rzeźników, 2 piekarzy i 2 szoti (zapewne przekupniów). Oprócz wymienionych rzemieślników w Dubiecku znajdowali się też strycharze, rzeźbiarze, malarze, stolarze, safiannicy, rymarze, kołodzieje, ślusarze, rusznikarze, iglarze, miecznicy. Powstaje również piec wapienny oraz cegielnia.

Rozwój Dubiecka przerwany został pożarem w roku 1608, który doszczętnie zniszczył całe miasto. Dodatkowym nieszczęściem ziemi sanockiej były najazdy tatarskie, a dla Dubiecka rok 1624, w którym to najazd Kantymira Mirzy „miasto doszczętnie złupił i w popiół obrócił".

Pomimo tych nieszczęść wznawia swoją działalność szkoła parafialna, przywrócona po upadku szkoły innowierczej. Instytucją wartą wspomnienia jest szpital ściśle związany z kościołem parafialnym. Miał on charakter domu - przytułku dla zubożałych parafian. Podczas wizytacji początkiem roku 1755 szpital jeszcze istniał, lecz z czasem uległ zagładzie. Parcelę szpitalną wykupiły w 1905 roku władze austryjackie pod budowę sądu grodzkiego.

Kolejną postacią, której działalność zaważyła na dziejach Dubiecka był syn Stanisława Jerzy Krasicki, starosta doliński. Zapadł on w pamięci ludzi jako człowiek gwałtowny i awanturniczy. Na wskutek źle prowadzonej gospodarki, licznych waśni rodzinnych, napadów, ze strony własnego zaciężnego wojska utrzymującego się z rabunków, a także najazdu tatarskiego (1672) miasto powoli popada w zubożenie. Dzieła dopełnia pożar w 1717 roku, który ponownie niszczy miasto. Okres ten przypadający na drugą połowę XVII i pierwszą połowę XVIII wieku były w dziejach Dubiecka okresem marazmu. Oznaki ożywienia gospodarczego pojawiły się około połowy XVIII wieku. W roku 1767 Stanisław August wystawił dokument nadający miastu dwa jarmarki rozpoczynające się: jeden na dzień 24 listopada, drugi na dzień 30 czerwca (drugi przetrwał do II wojny światowej). Odrodziły się cechy rzemieślnicze, wielu ludzi znalazło pracę przy budowie zamku, miasto powoli dźwiga się z upadku.

Trzeciego lutego 1735 roku w rodzinie Krasickich przychodzi na świat „Książę Poetów" Ignacy. Dzieciństwo spędza w zamku dubieckim, a w okresach nauki (1743 - 1750 szkoła jezuicka, 1750 - 1754 seminarium) do domu rodzinnego przyjeżdża tylko na wakacje. Pnąc się w górę po szczeblach kariery duchownej otrzymuje w 1766 roku biskupstwo warmińskie, ale nie zapomina o Dubiecku i nadal je odwiedza. Pierwszy rozbiór Polski utrudnia biskupowi warmińskiemu kontakty z Dubieckiem, które znalazło się w zaborze austriackim.

Za czasów kolejnego właściciela Antoniego Krasickiego, rezydencja dubiecka przechodzi duże przeobrażenia. Zamek po przebudowie jest zbliżony wyglądem do dzisiejszego. Również w tym czasie żona Antoniego, Róża z Charczewskich, założyła ogród angielski. W roku 1778 powstaje w parku oranżeria. Do dziś jeszcze można podziwiać stare, mające po czterysta lat okazy dębów. Z drzew sprowadzonych i zasadzonych w Dubiecku zachowały się miłorzęby japońskie, sosny amerykańskie, platany klono listne oraz tulipanowce amerykańskie. Osobliwością parku były lipy Krasickiego, ale spłonęły one w 1945 roku.

W pierwszej połowie XIX wieku, Dubiecko w dalszym ciągu należy do rodziny Krasickich, po Antonim przejmuje je syn Maciej. Samo Dubiecko upodabnia się do innych Galicyjskich miasteczek tego okresu. Rzemiosło podupada. Rozwija się handel, gdzie pośrednicy dorabiają się majątków wykorzystując rzemieślników. Rozkwitają też karczmy, których na terenie Dubiecka jest pięć, a na obrzeżach dwie „Poczekaj" i „Kopek" z zajezdnymi sieniami, w których mieściło się kilka zaprzęgów konnych. Urzędy państwowe w owym czasie to: gmina pod przewodnictwem burmistrza, poczta, w której urząd sprawował „poczmajster", sąd i bank. Miasteczko staje się własnością rządową (1848 r.). W 1867 roku podzielono Galicję na powiaty. Dubiecko należało do powiatu brzozowskiego, a około 1880 roku było już w powicie przemyskim.

Po śmierci Macieja Krasickiego właścicielem zamku dubieckiego wraz z majątkiem ziemskim zostaje jego najmłodszy syn Aleksander. Był on poetą, heraldykiem i znawcą historii rodzin polskich. Jako człowiek bardzo aktywnym, utrzymywał kontakty z wieloma przedstawicielami świata literackiego swojej epoki sławiąc ziemię dubiecką. Aleksander Krasicki zmarł w 1883 roku jako ostatni z Krasickich na Dubiecku. Zamek i majętności dziedziczy najstarsza córka Aleksandra, po mężu Konarska. Po jej śmierci w 1905 roku zamek staje się własnością Stanisława, ostatniego Konarskiego na Dubiecku.

W XIX wieku istnieje w Dubiecku szkoła parafialna z jednym nauczycielem, która w drugiej połowie stulecia była już szkołą dwuklasową. W roku 1903 wzniesiono dla niej murowany budynek mieszczący cztery klasy i mieszkanie dla kierownika. W tym czasie miasteczko otrzymało pierwsze oświetlenie w postaci latarni naftowych. Powstała w latach siedemdziesiątych XIX w. straż pożarna, skupiała szereg mieszczan i urzędników. Skupiająca się inteligencja zatrudniona w sądzie, notariacie, urzędzie pocztowym, aptece, Towarzystwie Zaliczkowym itd. wpływa na rozwój życia kulturalnego, urządzając amatorskie przedstawienia teatralne. Przybyły do Dubiecka w roku 1912 sędzia Bronisław Ślusarek założył Towarzystwo Muzyczne, stworzył orkiestrę symfoniczną i chór. Częste koncerty, występy oraz wyjazdy orkiestry i zespołów pobudzały życie kulturalne, które niestety przycichło z nastaniem I wojny światowej.

Ważnym wydarzeniem dla Dubiecka jest utrata praw miejskich (01.08.1934 r.). Stało się to w ramach akcji tworzenia gmin zbiorowych. W dniu 31 sierpnia 1935 roku, w parku zamkowym odsłonięto pomnik Ignacego Krasickiego w dwusetną rocznicę urodzin.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 r. 12 września wycofały się z Dubiecka oddziały armii „Małopolska". W ślad za nimi pojawili się Niemcy. W czasie działań okupacyjnych Polacy byli masowo wywożeni na przymusowe roboty do Niemiec lub do obozów. Wywieziono bądź rozstrzelano wszystkich Żydów, zniszczono ich cmentarz i kamienne nagrobki. Zniszczono również wiele zabudowań, z których wcześniej słynęło Dubiecko (kamieniczki podcieniowe w rynku), ogółem około 250 domów. W ciągu całego okresu okupacji, Dubiecko było jedną z głównych baz ruchu oporu na terenie ziemi przemyskiej. Wyzwolenie przyszło 28 lipca 1944 roku, ale do 1947 roku okolice były nękane przez UPA, która to zniszczyła kilka wsi i zabrała życie wielu ludziom.

W okresie powojennym nastał okres budowy nowej, wynikającej z ustroju demokracji ludowej pod kierownictwem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. W roku 1948 powstaje w Dubiecku Liceum Ogólnokształcące, w miejscowości Nienadowa Szkoła Rolnicza. Biblioteka Gminna powstaje w 1949 r. a w 1950 kino. Również w 1950 r. zlikwidowano sad, a jego akta i archiwa przeniesiono do Przemyśla.

Dalszy rozwój Dubiecka przynoszą lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte. Powstaje Spółdzielnia Usługowo-Wytwórcza Kółek Rolniczych, pierwszy w Dubiecku zakład produkcyjny o charakterze przemysłowym, nowy Ośrodek Zdrowia, stadion LZS-u, nowoczesna piekarnia, stacja benzynowa, a w 1979 r. siedziba Urzędu Gminy. Należy również wymienić Gminną Spółdzielnię „Samopomoc Chłopska" koordynującą sprawy związane z handlem, a działającą od 1946 roku. W Przedmieściu Dubieckim powstaje w miejsce mleczarni Zakład Produkcyjno-Usługowy „Chema" produkujący pasty do podłóg i butów, środki czyszczące do naczyń emaliowanych, a także znicze nagrobkowe. Do rozwoju produkcji rolnej przyczynia się Spółdzielnia Kółek Rolniczych w Przedmieściu Dubieckim mająca swoje filie w wielu miejscowościach gminy.

Po reformie administracji terenowej z 1973 r. gmina Dubiecko ma powierzchnię 154,7 km² w skład jej wchodzi 15 wsi. Od 28 marca 1975 r. leży w nowo utworzonym województwie Przemyskim.

INTERmedi@
Biuletyn Informacji Publicznej
PSEAP SEUI
polska-slowacja
RPO WP
Termomodernizacja
PROW 2014-2020
WFOSiGW
LGD Pogórze Przemysko - Dynowskie
niedziela, 30 kwietnia 2017
120 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
imieniny
Balladyny, Lilli, Mariana
Fotogaleria
Baza firm
Innowacyjne Podkarpacie
Karpacka Agencja Rozwoju Regionalnego
Stowarzyszenie Euroregion Karpacki Polska
Elektroniczne Biuro Obsługi Klienta PGNiG
Urząd Gminy Dubiecko, ul. Przemyska 10, 37-750 Dubiecko, pow. przemyski, woj. podkarpackietel.: 16 651 11 56, fax: 16 651 11 56 w. 143, email: ugdubiecko@wp.pl, http://www.dubiecko.plNIP: 795-16-05-628
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG 2.0 AA
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI